ค่านิยมหลักของคนไทย 12 ประการ เป็นแนวทางสำคัญในการสร้างคุณลักษณะที่พึงประสงค์ให้กับประชาชนไทยทุกช่วงวัย เพื่อเสริมสร้างสังคมที่มีคุณธรรม วินัย ความรับผิดชอบ และความเป็นไทยที่ยั่งยืน เนื้อหาต่อไปนี้เรียบเรียงในรูปแบบหัวข้อทั้ง 12 ประการอย่างชัดเจน
1. รักชาติ ศาสนา พระมหากษัตริย์
ค่านิยมข้อแรกเน้นการปลูกฝังความภาคภูมิใจในความเป็นไทย โดยให้ประชาชนเห็นคุณค่าและบทบาทของชาติ ศาสนา และพระมหากษัตริย์ ซึ่งเป็นรากฐานทางวัฒนธรรมและสถาบันหลักของประเทศ ความรักและความจงรักภักดีเหล่านี้จะนำไปสู่ความสามัคคีและความมั่นคงของชาติในระยะยาว
2. ซื่อสัตย์ เสียสละ และอดทน
การเป็นคนดีของสังคมต้องมีความซื่อสัตย์ ไม่เอาเปรียบผู้อื่น พร้อมทั้งเสียสละเพื่อประโยชน์ส่วนรวม การอดทนต่ออุปสรรคช่วยหล่อหลอมให้ประชาชนมีความเข้มแข็ง และสามารถยืนหยัดในสิ่งที่ถูกต้องแม้เผชิญความยากลำบาก
3. กตัญญูต่อพ่อแม่ ผู้ปกครอง และครูอาจารย์
สังคมไทยให้ความสำคัญกับ “ความกตัญญู” ซึ่งเป็นคุณธรรมประจำใจของคนไทย การรู้คุณและตอบแทนบุญคุณแก่ผู้มีพระคุณ เช่น พ่อแม่ ผู้ปกครอง และครูผู้สอน ทำให้เกิดสายสัมพันธ์ที่ดีในครอบครัวและสังคม ส่งเสริมให้สังคมอบอุ่นและอยู่ร่วมกันอย่างสงบสุข
4. ใฝ่เรียนรู้ และพัฒนาตนเองอยู่เสมอ
ค่านิยมข้อนี้สะท้อนความสำคัญของการเรียนรู้ตลอดชีวิต ไม่ว่าจะผ่านการศึกษาในโรงเรียน การค้นคว้าด้วยตนเอง หรือประสบการณ์ทางสังคม การตั้งเป้าอย่างง่าย เช่น การอ่านหนังสือเพิ่มปีละหนึ่งเล่ม ช่วยให้ประชาชนมีความรู้ทันโลก และพัฒนาทักษะต่อเนื่อง
5. รักษาวัฒนธรรมและประเพณีไทย
ประเทศไทยมีวัฒนธรรมที่งดงามและเป็นเอกลักษณ์ การรักษาและสืบสานประเพณี เช่น วันสำคัญ ศิลปะ ดนตรี การแต่งกาย และภูมิปัญญาท้องถิ่น เป็นส่วนสำคัญที่จะทำให้คนรุ่นใหม่ยังคงเห็นคุณค่าของรากเหง้าของตนเอง พร้อมทั้งช่วยส่งเสริม Soft Power ของประเทศสู่สากล
6. มีศีลธรรม และปฏิบัติตามหลักศาสนา
การมีศีลธรรมหมายถึงการรู้จักผิดชอบชั่วดี ละอายต่อบาป เกรงกลัวต่อการทำสิ่งที่ไม่ถูกต้อง ค่านิยมนี้ยังสนับสนุนให้ประชาชนยึดหลักคำสอนทางศาสนาที่ตนนับถือ เพื่อหล่อหลอมความประพฤติและจิตใจให้ดีงาม
7. เข้าใจและปฏิบัติตามหลักประชาธิปไตยอันมีพระมหากษัตริย์ทรงเป็นประมุข
ประชาชนควรมีความรู้เกี่ยวกับระบอบประชาธิปไตย เคารพสิทธิและหน้าที่ของตนเอง รวมถึงเคารพความคิดเห็นที่แตกต่างอย่างสันติ การตระหนักถึงบทบาทของพระมหากษัตริย์ในฐานะประมุขของประเทศจะช่วยให้เกิดความมั่นคงและสงบเรียบร้อยในสังคม
8. รักษาความเป็นไทย และใช้ภาษาไทยให้ถูกต้อง
ความเป็นไทยสะท้อนผ่านภาษา กิริยามารยาท ศิลปวัฒนธรรม กีฬาไทย และภูมิปัญญาท้องถิ่น การใช้ภาษาไทยอย่างถูกต้องและเหมาะสมช่วยสืบสานอัตลักษณ์ไทย ขณะเดียวกันยังเป็นรากฐานสำคัญในการสื่อสารและการเรียนรู้
9. ปฏิบัติตามพระราชดำรัสและหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง
ค่านิยมข้อนี้ส่งเสริมแนวทาง “พอประมาณ มีเหตุผล และมีภูมิคุ้มกัน” ตามหลักเศรษฐกิจพอเพียง ซึ่งช่วยให้ประชาชนดำเนินชีวิตอย่างสมดุล รอบคอบ และยั่งยืน พร้อมรับมือกับการเปลี่ยนแปลงและความเสี่ยงต่าง ๆ ในชีวิต
10. ไม่โกง และไม่ยอมรับการทุจริตทุกรูปแบบ
ความซื่อสัตย์เป็นรากฐานของสังคมที่ดี ค่านิยมนี้เน้นการรู้จักละอายและเกรงกลัวต่อการทุจริต ไม่รับ ไม่ให้ และไม่ยอมเป็นส่วนหนึ่งของระบบคอร์รัปชัน ส่งเสริมสังคมโปร่งใสและน่าเชื่อถือ
11. มีความเข้มแข็งทั้งกายและใจ
การดูแลสุขภาพร่างกายด้วยการออกกำลังกาย และการพัฒนาจิตใจให้มั่นคง ไม่หวั่นไหวต่อปัญหา ช่วยให้ประชาชนมีพลังในการทำงานและเผชิญความท้าทายในชีวิตได้อย่างมีสติและเข้มแข็ง
12. คิดเป็น ทำเป็น และทำเพื่อส่วนรวม
ค่านิยมข้อสุดท้ายส่งเสริมการคิดอย่างมีเหตุผล มีความคิดสร้างสรรค์ และสามารถลงมือทำได้จริง พร้อมทั้งมุ่งทำประโยชน์เพื่อส่วนรวมมากกว่าประโยชน์ส่วนตัว นำไปสู่การสร้างสังคมที่เข้มแข็งและยั่งยืนร่วมกัน
